ميرزا محمد حيدر دوغلات

مقدمه 66

تاريخ رشيدى ( فارسي )

علاوه بر تصرف چندين مملكت همسايه ، تقريبا تمام تركستان شرقى را تصاحب كرده بود . وى در 1511 به فرغانه حمله كرده اما در رويارويى با سلطان سعيد در جنگ توتلوق نزديك اندجان از نيروهاى او شكست سختى خورده بود . به واسطه همين پيروزى بر غاصب بود كه سلطان سعيد و امراى او جرأت حمله بر قلعه ابا بكر را پيدا كردند . اقدام متهورانه آنها به موفقيت كامل انجاميد : كاشغر در 1514 و اندكى پس از آن يانگى حصار ، ياركند ، و بقيه شهرهاى تركستان شرقى تسخير شدند . ابا بكر به لاداخ تبعيد شد اما در ميان راه به قتل رسيد و سلسله خانان مغول ، مجددا در مغولستان و تركستان شرقى مستقر گشت . هرچند كه ميرزا حيدر در آن ايام فقط پانزده سال داشت ، اما خان كه عمه‌زاده‌اش بود ، براى او جايگاه برترى در نظر گرفت و شايد بتوان گفت كه زندگانى فعالانه او از همين دوران آغاز مىگردد . بدنبال نوزده سالگى ، در حالى كه سلطنت سلطان سعيد تداوم داشت ، ميرزا حيدر در سمت‌هاى مختلف مخصوصا به عنوان يك سرباز به او خدمت مىكرد ؛ تنها پس از لشكركشى به لاداخ در 1533 بود كه وى كاشغر را ترك گفته و به خدمت چغتائيان هند درآمد . او نه تنها در جنگ‌هاى سلطان سعيد عليه قرغيزها و ازبكان در مغولستان و عليه ديگر دشمنان قبيله‌اى شركت داشت ، بلكه در لشكركشىهاى دور نيز امور مهمى به وى محول مىشد . نخستين اين جنگ‌ها با حمله به سرزمين كوهستانى در 1527 انجام گرفت كه اين سرزمين بعدها بلور يا بلور ناميده شد . رشيد سلطان پسر ارشد خان به فرماندهى اين لشكر اعزامى نامزد شده بود ، اما از آنجا كه مؤلف ما ، به نوعى لله يا پيشكار اين شاهزاده جوان محسوب مىشد ظاهرا بيشتر امور لشكركشى به عهده او بوده است . شايد بلور را به طور غيردقيق بتوان چنين توصيف كرد : تقريبا تمام نواحى ارتفاعات پستى كه در جنوب هندوكش ، ميان بالتيستان در شرق و افغانستان در غرب - همان حدودى كه امروزه براى اين نواحى پذيرفته شده - واقع است . بدين ترتيب ، منطقه مذكور شامل هونزه ، گيلگيت ، چيترال و احتمالا اكثر نواحى كوچكى خواهد بود كه بيشتر به « ياغيستان » معروف است . به نظر مىرسد دليلى